Mã ngành kinh doanh khoáng sản là một trong những nội dung cần được xác định khi doanh nghiệp dự kiến tham gia hoạt động mua bán, phân phối, chế biến hoặc khai thác khoáng sản. Đây là lĩnh vực có tính đặc thù, liên quan đến nhiều quy định chuyên ngành nên việc lựa chọn ngành nghề phù hợp với hoạt động thực tế rất quan trọng. Chủ đầu tư cần chuẩn bị hồ sơ đúng quy định và rà soát các điều kiện pháp lý trước khi triển khai kinh doanh.
Hiểu đúng phạm vi kinh doanh khoáng sản trước khi chọn mã ngành
Kinh doanh khoáng sản là một khái niệm rất rộng. Doanh nghiệp có thể mua quặng, đá, cát hoặc khoáng sản đã qua chế biến từ đơn vị khác rồi bán lại; cũng có thể trực tiếp khai thác, tuyển, nghiền, sàng hoặc chế biến khoáng sản trước khi đưa ra thị trường. Mỗi mô hình có bản chất pháp lý và mã ngành khác nhau.
Từ ngày 15/11/2025, việc xác định mã ngành cần đối chiếu Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam ban hành kèm Quyết định 36/2025/QĐ-TTg. Riêng hoạt động khoáng sản còn phải đặt trong bối cảnh Luật Địa chất và khoáng sản 2024, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Luật này điều chỉnh cả hoạt động khoáng sản, thu hồi và chế biến khoáng sản, chứ không chỉ việc khai thác.
Phân biệt hoạt động chính với hoạt động phụ trong kinh doanh khoáng sản
Doanh nghiệp trước hết cần xác định hoạt động nào thực sự tạo ra phần lớn doanh thu.
Nếu công ty mua khoáng sản hợp pháp từ đơn vị khác rồi bán lại thì thương mại là hoạt động chính.
Nếu công ty trực tiếp khai thác tại mỏ, doanh thu có nguồn gốc từ hoạt động khai thác khoáng sản và không thể chỉ đăng ký một mã bán buôn để thay thế.
Nếu doanh nghiệp mua khoáng sản thô rồi nghiền, tuyển, sàng hoặc chế biến thành sản phẩm khác, cần xem xét thêm nhóm ngành chế biến hoặc sản xuất phù hợp.
Các hoạt động vận chuyển, kho bãi, bốc xếp, cho thuê máy móc hoặc thi công có thể là ngành phụ nếu doanh nghiệp thực tế triển khai.
Xác định doanh thu đến từ mua bán, gia công hay dịch vụ
Một cách dễ áp dụng là tách từng khoản tiền doanh nghiệp thu từ khách hàng.
Tiền chênh lệch giữa giá mua và giá bán khoáng sản là doanh thu thương mại.
Tiền nghiền, sàng, tuyển hoặc xử lý khoáng sản của khách có thể là doanh thu gia công hoặc dịch vụ chế biến.
Tiền chở khoáng sản từ mỏ hoặc kho đến khách có thể hình thành doanh thu vận tải nếu được cung cấp độc lập.
Tiền cho thuê máy xúc, máy nghiền hoặc thiết bị khai thác lại thuộc một hoạt động khác.
Nếu doanh nghiệp cùng có nhiều nguồn thu, danh mục ngành nghề cũng cần phản ánh đủ các hoạt động đó.
Rà soát hàng hóa thực tế trước khi tra mã ngành
Không nên chỉ ghi một dòng “kinh doanh khoáng sản” rồi tìm một mã chung cho toàn bộ.
Doanh nghiệp cần xác định cụ thể mình kinh doanh quặng sắt, quặng đồng, đá xây dựng, cát, sỏi, đá vôi, cao lanh, thạch anh, khoáng sản công nghiệp hay sản phẩm đã qua chế biến.
Hệ thống ngành hiện hành tách khá rõ các nhóm thương mại. Ví dụ mã 46721 là bán buôn quặng kim loại; mã 46722 là bán buôn sắt, thép; mã 46723 là bán buôn kim loại khác; trong khi mã 46733 là bán buôn gạch xây, ngói, đá, cát, sỏi.
Vì vậy tên hàng hóa thực tế ảnh hưởng trực tiếp đến mã cần lựa chọn.
Tránh đăng ký mã quá hẹp so với kế hoạch kinh doanh
Nếu hiện tại doanh nghiệp chỉ mua bán đá nhưng trong kế hoạch còn kinh doanh cát, sỏi hoặc các loại khoáng sản khác, nên xác định phạm vi phù hợp ngay từ đầu.
Ngược lại, không nên đăng ký cả khai thác, chế biến, vận tải, xây dựng và hàng loạt hoạt động khác nếu doanh nghiệp không có kế hoạch thực hiện.
Mục tiêu là đủ rộng để phục vụ hướng phát triển thực tế nhưng vẫn phản ánh đúng mô hình kinh doanh.
Nhóm hàng hóa đặc trưng cần rà soát khi đăng ký kinh doanh khoáng sản
khoáng sản làm vật liệu xây dựng
Nhóm này có thể bao gồm đá, cát, sỏi và nhiều loại khoáng sản được sử dụng làm nguyên liệu hoặc vật liệu cho xây dựng.
Nếu doanh nghiệp chỉ mua hàng đã khai thác hợp pháp từ đơn vị khác rồi bán lại, trọng tâm là hoạt động thương mại.
Ví dụ bán buôn đá, cát, sỏi hiện nằm trong mã 46733 theo Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam.
Tuy nhiên, trực tiếp khai thác đá hoặc cát lại là một hoạt động hoàn toàn khác và chịu pháp luật chuyên ngành về địa chất, khoáng sản.
khoáng sản kim loại
Khoáng sản kim loại có thể gồm quặng sắt, đồng, chì, kẽm, thiếc và các loại quặng kim loại khác.
Nếu doanh nghiệp mua quặng rồi bán lại thì cần chú ý mã 46721 – Bán buôn quặng kim loại.
Nếu doanh nghiệp mua kim loại đã qua luyện, tinh chế thành sản phẩm kim loại thì phải xác định lại hàng hóa thực tế, vì kim loại và quặng kim loại không phải một khái niệm.
khoáng sản phi kim
Khoáng sản phi kim có phạm vi rất rộng như đá vôi, cao lanh, thạch anh và nhiều loại khoáng chất công nghiệp.
Không nên mặc định mọi khoáng sản phi kim đều thuộc một mã thương mại duy nhất.
Cần xem sản phẩm đang ở dạng nguyên khai, đã nghiền, đã tuyển, đã nung hay đã trở thành nguyên liệu công nghiệp hoặc sản phẩm xây dựng.
Mức độ chế biến có thể làm thay đổi cách phân loại hoạt động.
khoáng sản sau chế biến
Khoáng sản sau chế biến có thể không còn được giao dịch dưới tên quặng nguyên khai.
Ví dụ nguyên liệu được nghiền, tuyển, phân loại, nung hoặc chế biến thành sản phẩm sử dụng cho một ngành công nghiệp khác.
Khi đó cần nhìn vào sản phẩm đầu ra cuối cùng.
Không nên cứ thấy nguồn gốc ban đầu là khoáng sản rồi mặc định dùng mã bán buôn quặng.
Mã ngành chính cần phản ánh hoạt động cốt lõi
Dựa vào doanh thu dự kiến
Nếu doanh nghiệp chủ yếu mua quặng kim loại rồi bán cho nhà máy, mã 46721 là một mã thương mại đáng chú ý.
Nếu chủ yếu kinh doanh đá, cát, sỏi phục vụ xây dựng thì cần xem mã 46733.
Nếu phần lớn doanh thu lại đến từ trực tiếp khai thác hoặc chế biến, mã bán buôn không nên được coi là toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp.
Dựa vào công đoạn tạo giá trị
Doanh nghiệp mua quặng rồi bán nguyên trạng tạo giá trị chủ yếu từ hoạt động thương mại.
Doanh nghiệp mua quặng thô rồi tuyển, nghiền, phân loại để nâng hàm lượng hoặc tạo sản phẩm khác lại tạo giá trị ở công đoạn chế biến.
Doanh nghiệp trực tiếp tổ chức khai trường, bóc đất, khai thác và thu hồi khoáng sản tạo giá trị từ khâu khai thác.
Vì vậy cùng bán một loại khoáng sản nhưng mã ngành chính có thể khác nhau.
Không chọn theo tên doanh nghiệp
Tên “Công ty Khoáng sản A” không chứng minh công ty được trực tiếp khai thác khoáng sản.
Tương tự, tên “Thương mại và Khai thác Khoáng sản B” cũng không thay thế giấy phép khai thác.
Tên doanh nghiệp, mã ngành đăng ký và quyền thực hiện hoạt động khai thác là ba vấn đề cần phân biệt.
Có thể bổ sung ngành phụ từ đầu
Nếu doanh nghiệp đã xác định sẽ có kho bãi, đội xe, cơ sở nghiền sàng hoặc hoạt động thương mại liên quan thì có thể rà soát các ngành phụ ngay từ đầu.
Cách này hữu ích hơn việc chỉ đăng ký một mã rồi liên tục thay đổi hồ sơ khi mô hình phát triển.
Ngành chính và ngành phụ trong hồ sơ kinh doanh khoáng sản nên sắp xếp thế nào
Chọn ngành chính theo hoạt động tạo doanh thu lớn nhất
Nếu phần lớn doanh thu đến từ mua bán khoáng sản, nên chọn ngành thương mại phù hợp với hàng hóa làm trọng tâm.
Nếu doanh nghiệp trực tiếp khai thác và phần lớn doanh thu đến từ khoáng sản khai thác tại mỏ của chính mình, cần xem xét nhóm khai khoáng phù hợp.
Nếu doanh nghiệp vận hành nhà máy chế biến lớn, hoạt động chế biến có thể trở thành phần cốt lõi.
Đăng ký ngành phụ cho hoạt động dự kiến triển khai
Ngành phụ có thể liên quan đến thương mại, vận tải, kho bãi, bốc xếp, chế biến, cho thuê máy móc hoặc xây dựng tùy mô hình.
Doanh nghiệp nên căn cứ vào kế hoạch đầu tư thực tế thay vì đăng ký theo một danh sách mẫu có sẵn.
Không cần đăng ký quá rộng không có kế hoạch sử dụng
Đặc biệt không nên đăng ký khai thác nhiều loại khoáng sản chỉ để tạo cảm giác doanh nghiệp có phạm vi hoạt động lớn.
Việc khai thác khoáng sản còn phụ thuộc các điều kiện và thủ tục chuyên ngành riêng, không phải cứ có mã ngành là được khai thác.
Rà soát lại khi mô hình kinh doanh thay đổi
Một doanh nghiệp ban đầu có thể chỉ mua bán quặng.
Sau đó đầu tư bãi tập kết.
Tiếp tục lắp dây chuyền nghiền, tuyển.
Cuối cùng đầu tư hoặc tham gia dự án khai thác.
Mỗi giai đoạn này đều có thể làm thay đổi danh mục ngành nghề và các thủ tục chuyên ngành cần thực hiện.
Khi kinh doanh khoáng sản đi kèm gia công hoặc sản xuất cần bổ sung gì
Phân biệt thao tác sơ chế với hoạt động sản xuất
Các thao tác như sàng, phân loại hoặc làm sạch đơn giản cần được đánh giá theo mức độ thực tế.
Nếu doanh nghiệp chỉ thực hiện thao tác hỗ trợ trước khi giao hàng, bản chất có thể khác với một dây chuyền chế biến độc lập.
Nếu khoáng sản được nghiền, tuyển, nung hoặc xử lý qua nhiều công đoạn để tạo thành sản phẩm có đặc tính mới thì cần xem xét nhóm ngành chế biến hoặc sản xuất tương ứng.
Luật Địa chất và khoáng sản hiện hành cũng xác định chế biến khoáng sản là một nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh của luật.
Gia công theo quy cách có thể cần nhóm ngành riêng
Ví dụ khách hàng sở hữu nguyên liệu và thuê doanh nghiệp nghiền, sàng hoặc tuyển theo yêu cầu.
Doanh nghiệp không bán khoáng sản của mình mà chủ yếu thu tiền công.
Khi đó cần nhận diện hoạt động dịch vụ hoặc gia công phù hợp thay vì coi toàn bộ doanh thu là bán khoáng sản.
Nhà xưởng làm phát sinh thêm lớp pháp lý về địa điểm
Cơ sở chỉ chứa hàng khác rất nhiều với nhà máy có máy nghiền, hệ thống sàng, băng tải, khu tuyển hoặc dây chuyền chế biến.
Nhà máy có thể phát sinh bụi, tiếng ồn, nước thải, chất thải, rung động và nhu cầu điện lớn.
Vì vậy việc lựa chọn địa điểm phải đi cùng đánh giá công năng, xây dựng, môi trường và các yếu tố chuyên ngành.
PCCC và môi trường không được thay thế bằng mã ngành
Một doanh nghiệp có mã chế biến hoặc sản xuất không đồng nghĩa cơ sở đã đủ điều kiện vận hành.
Tùy loại khoáng sản, dây chuyền, quy mô và địa điểm, doanh nghiệp còn phải rà soát các thủ tục về môi trường, PCCC, xây dựng và an toàn.
Mã ngành chỉ là một phần của hồ sơ doanh nghiệp.
Khi kinh doanh khoáng sản đi kèm vận chuyển cần rà soát thêm hoạt động nào
Giao hàng nội bộ của doanh nghiệp
Khoáng sản thường có khối lượng lớn, vì vậy doanh nghiệp hay sử dụng xe tải hoặc phương tiện khác để giao chính hàng của mình.
Cần phân biệt vận chuyển phục vụ hợp đồng bán hàng với hoạt động cung cấp dịch vụ vận tải độc lập.
Thu cước vận chuyển từ khách hàng
Nếu giá bán được báo tại kho và khách trả thêm tiền vận chuyển, doanh nghiệp cần làm rõ bản chất khoản thu.
Hợp đồng, hóa đơn và sổ kế toán cần phản ánh thống nhất phần hàng hóa và phần vận chuyển.
Vận chuyển thuê cho bên thứ ba
Nếu phương tiện của doanh nghiệp ngoài chở khoáng sản của mình còn nhận chở hàng của đơn vị khác và thu tiền, đã phát sinh hoạt động vận tải độc lập.
Doanh nghiệp cần rà soát thêm mã ngành và điều kiện vận tải tương ứng.
Bãi xe và phương tiện phục vụ kinh doanh
Mỏ, bãi khoáng sản và cơ sở chế biến thường cần xe tải, xe ben, máy xúc hoặc phương tiện chuyên dụng.
Khi tổ chức bãi xe cần tính đến luồng giao thông nội bộ, khu vực cân, bốc xếp, vệ sinh phương tiện và an toàn.
Khi kinh doanh khoáng sản đi kèm thi công tại công trình
Bán vật liệu không đồng nghĩa với quyền thi công
Doanh nghiệp bán đá, cát hoặc vật liệu từ khoáng sản cho dự án không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đang thực hiện công tác xây dựng.
Nếu doanh nghiệp đưa máy móc, nhân sự đến dự án để san nền, đào đắp hoặc thực hiện hạng mục công trình thì phải xem xét thêm ngành xây dựng.
Lắp đặt cần xem nhóm ngành xây dựng tương ứng
Đối với khoáng sản, “lắp đặt” thường không phải khâu đặc trưng. Tuy nhiên nếu khoáng sản được cung cấp kèm thi công như san lấp, làm nền, ốp lát đá hoặc thực hiện hạng mục khác thì cần xem nhóm ngành xây dựng tương ứng.
Cần nhìn vào công việc tại công trường thay vì chỉ nhìn tên vật liệu.
Hợp đồng trọn gói phải phản ánh đúng phạm vi hoạt động
Một hợp đồng có thể bao gồm cung cấp vật liệu, vận chuyển, san gạt và thi công.
Nếu vậy, doanh nghiệp đang thực hiện nhiều loại hoạt động.
Việc tách phạm vi công việc trong báo giá và hợp đồng giúp lựa chọn ngành nghề, tổ chức doanh thu và xác định chi phí dễ hơn.
Ngành thi công nên đăng ký trước khi nhận dự án
Nếu doanh nghiệp có định hướng từ bán khoáng sản hoặc vật liệu phát triển sang thi công, nên rà soát ngành xây dựng trước khi triển khai dự án.
Không nên đợi đến khi đã ký hợp đồng mới kiểm tra.
Cách ghi chi tiết ngành nghề kinh doanh khoáng sản để hồ sơ dễ sử dụng lâu dài
Ghi theo nhóm hoạt động và nhóm hàng hóa
Doanh nghiệp không nên ghi đơn giản “kinh doanh khoáng sản” nếu thực tế hàng hóa có thể xác định cụ thể hơn.
Ví dụ bán quặng kim loại cần xem mã 46721; bán đá, cát, sỏi xây dựng cần xem 46733.
Việc ghi theo đúng nhóm hoạt động giúp hồ sơ rõ ràng hơn và tránh nhầm thương mại với khai thác.
Không liệt kê thiếu sản phẩm cốt lõi
Nếu doanh nghiệp có kế hoạch kinh doanh nhiều nhóm khoáng sản, nên rà soát đủ từng nhóm hàng.
Tuy nhiên, không nên tùy tiện gom quặng kim loại, đá xây dựng, than và mọi khoáng sản khác dưới một mã duy nhất nếu hệ thống ngành đã có sự phân chia.
Không mô tả vượt phạm vi mã ngành
Không nên lấy mã bán buôn quặng kim loại rồi ghi thêm “khai thác quặng, chế biến quặng, vận tải và thi công”.
Các hoạt động này có bản chất riêng.
Một dòng mô tả chi tiết không thể biến mã thương mại thành quyền khai thác khoáng sản.
Để dư địa hợp lý cho sản phẩm cùng nhóm
Nếu doanh nghiệp kinh doanh nhiều loại quặng kim loại, có thể thiết kế nội dung phù hợp phạm vi nhóm mà không cần liệt kê từng mỏ hoặc từng quy cách hàng.
Tương tự, doanh nghiệp kinh doanh đá, cát, sỏi có thể cân nhắc phạm vi nhóm 46733 phù hợp kế hoạch thực tế.
Những hoạt động tưởng giống kinh doanh khoáng sản nhưng cần mã khác
Sản xuất thay vì mua đi bán lại
Doanh nghiệp mua sản phẩm khoáng sản rồi bán lại là thương mại.
Doanh nghiệp vận hành dây chuyền chế biến để tạo thành sản phẩm mới cần xem xét hoạt động sản xuất hoặc chế biến.
Hai mô hình không nên dùng một mã thương mại để thay thế cho nhau.
Gia công thuê thay vì bán hàng
Khách hàng đưa nguyên liệu đến, doanh nghiệp chỉ nghiền, tuyển hoặc phân loại và thu tiền công thì doanh thu không xuất phát từ bán khoáng sản.
Đây là dấu hiệu phải rà soát hoạt động gia công hoặc dịch vụ phù hợp.
Cho thuê máy móc và thiết bị
Máy xúc, máy đào, máy nghiền, máy sàng hoặc phương tiện chuyên dùng có thể được doanh nghiệp cho bên khác thuê.
Nếu có doanh thu từ việc cho thuê, đây là một mảng hoạt động riêng.
Thi công hoặc lắp đặt tại công trình
Doanh nghiệp bán đá cho công trình và doanh nghiệp trực tiếp thi công nền đường bằng đá là hai mô hình khác nhau.
Phần thi công cần được rà soát theo nhóm ngành xây dựng.
Điều kiện chuyên ngành không nằm trong bản thân mã ngành
Điều kiện kho và địa điểm
Kho hoặc bãi tập kết khoáng sản cần được xem xét theo loại hàng, quy mô và phương thức vận hành.
Bụi, nước chảy tràn, tiếng ồn, xe tải và hoạt động bốc xếp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến yêu cầu đối với địa điểm.
Nếu có cơ sở chế biến, yêu cầu còn phức tạp hơn.
Điều kiện sản phẩm
Doanh nghiệp cần đặc biệt kiểm soát nguồn gốc hợp pháp của khoáng sản.
Đối với giao dịch khoáng sản, việc có hóa đơn thương mại không nên được xem là lý do để bỏ qua việc kiểm tra nguồn hàng, hồ sơ khai thác và chứng từ liên quan của bên cung cấp.
Yêu cầu về PCCC và môi trường nếu phát sinh
Bãi hoặc cơ sở chế biến khoáng sản có thể phát sinh bụi, tiếng ồn, nước thải và chất thải.
Nếu sử dụng nhiên liệu, máy móc, hệ thống điện hoặc cơ sở phụ trợ thì còn có các vấn đề PCCC.
Doanh nghiệp cần đánh giá theo hoạt động thực tế.
Giấy phép hoặc thủ tục riêng với ngành có điều kiện
Đây là điểm quan trọng nhất.
Luật Địa chất và khoáng sản 2024 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 và quy định riêng về hoạt động khoáng sản, khai thác, chế biến và quyền khai thác khoáng sản.
Vì vậy đăng ký ngành khai khoáng trong hồ sơ doanh nghiệp không đồng nghĩa doanh nghiệp được tự đưa máy móc vào một khu vực để khai thác.
Hoạt động khai thác phải đáp ứng cơ chế pháp lý chuyên ngành và trường hợp thuộc diện phải có giấy phép thì phải có giấy phép khai thác tương ứng.
Hồ sơ cần chuẩn bị khi bổ sung hoặc thay đổi mã ngành kinh doanh khoáng sản
Xác định mã ngành và nội dung chi tiết
Trước tiên doanh nghiệp nên lập danh sách cụ thể: loại khoáng sản, nguồn hàng, công đoạn xử lý, đối tượng khách hàng và các dịch vụ đi kèm.
Sau đó mới đối chiếu Quyết định 36/2025/QĐ-TTg, có hiệu lực từ ngày 15/11/2025.
Ví dụ quặng kim loại bán buôn hiện nằm tại mã 46721; đá, cát, sỏi bán buôn tại mã 46733.
Chuẩn bị quyết định hoặc nghị quyết nội bộ
Nếu là doanh nghiệp đang hoạt động và bổ sung ngành nghề, cần chuẩn bị hồ sơ nội bộ theo loại hình doanh nghiệp và thẩm quyền tương ứng.
Quyết định, nghị quyết và biên bản nếu có cần thống nhất với nội dung ngành nghề dự kiến bổ sung.
Thực hiện thủ tục thay đổi đăng ký doanh nghiệp
Sau khi xác định chính xác mã ngành, doanh nghiệp thực hiện thủ tục thay đổi đăng ký doanh nghiệp theo quy định đang có hiệu lực.
Đặc biệt, hồ sơ trong năm 2026 cần sử dụng hệ thống ngành theo Quyết định 36/2025/QĐ-TTg thay vì sao chép mã từ các biểu mẫu cũ theo hệ thống trước đây.
Cập nhật hồ sơ giao dịch sau khi thay đổi
Sau khi bổ sung ngành, doanh nghiệp nên cập nhật hồ sơ năng lực, website, hợp đồng, báo giá và quy trình kiểm soát nguồn hàng.
Với khoáng sản, thông tin về nguồn gốc hàng hóa đặc biệt quan trọng, nhất là khi doanh nghiệp mua từ nhiều đơn vị khai thác hoặc thương nhân khác nhau.
Những lỗi thường gặp khi đăng ký mã ngành kinh doanh khoáng sản
Chọn nhầm giữa bán buôn và bán lẻ
Doanh nghiệp bán hàng chủ yếu cho nhà máy, nhà thầu và thương nhân khác nhưng lại lựa chọn ngành theo hướng bán lẻ có thể chưa phản ánh đúng mô hình.
Cần xác định đối tượng khách hàng và quy mô giao dịch trước khi chọn.
Có sản xuất nhưng chỉ đăng ký thương mại
Cơ sở có máy nghiền, tuyển, sàng hoặc dây chuyền chế biến nhưng hồ sơ chỉ ghi bán khoáng sản là một tình huống cần rà soát.
Không nên sử dụng mã thương mại để bao phủ toàn bộ hoạt động tạo sản phẩm mới.
Có thi công nhưng thiếu ngành xây dựng
Doanh nghiệp bán vật liệu từ khoáng sản nhưng đồng thời nhận san lấp, thi công nền hoặc các hạng mục khác cần rà soát thêm ngành xây dựng.
Bán hàng không thay thế phạm vi thi công.
Mô tả ngành nghề không khớp hoạt động thực tế
Một lỗi nghiêm trọng hơn là hồ sơ thể hiện “kinh doanh khoáng sản” nhưng trên thực tế doanh nghiệp tự tổ chức khai thác mà không tách hoạt động khai thác khỏi thương mại.
Đăng ký ngành nghề không phải giấy phép khai thác. Hoạt động khai thác phải được xử lý theo Luật Địa chất và khoáng sản và các quy định hướng dẫn tương ứng.
Rà soát mã ngành theo bốn kịch bản phát triển của kinh doanh khoáng sản
Chỉ mua đi bán lại
Đây là mô hình thương mại thuần túy.
Doanh nghiệp mua khoáng sản có nguồn gốc hợp pháp từ nhà cung cấp rồi bán lại.
Mã thương mại sẽ phụ thuộc từng loại hàng, chẳng hạn 46721 đối với quặng kim loại hoặc 46733 đối với đá, cát, sỏi.
Thương mại kết hợp gia công
Doanh nghiệp mua khoáng sản rồi nghiền, sàng, phân loại hoặc xử lý trước khi bán.
Trong trường hợp này cần đánh giá mức độ công đoạn để xác định có phát sinh hoạt động gia công, chế biến hay sản xuất ngoài thương mại hay không.
Sản xuất kết hợp phân phối
Doanh nghiệp có cơ sở chế biến khoáng sản để tạo sản phẩm đầu ra rồi tự tổ chức hệ thống phân phối.
Mô hình cần rà soát đồng thời khâu chế biến hoặc sản xuất và khâu thương mại.
Bán hàng kết hợp thi công
Doanh nghiệp cung cấp khoáng sản hoặc vật liệu, vận chuyển đến công trình và trực tiếp thực hiện san lấp hoặc hạng mục xây dựng.
Khi đó có thể cùng lúc phát sinh thương mại, vận tải và xây dựng.
Checklist trước khi chốt mã ngành kinh doanh khoáng sản
Danh mục sản phẩm đã đầy đủ chưa
Cần liệt kê cụ thể quặng kim loại, đá, cát, sỏi, khoáng sản phi kim hoặc sản phẩm sau chế biến.
Không nên bắt đầu bằng cụm từ quá chung là “khoáng sản”.
Kênh bán và nhóm khách hàng đã xác định chưa
Cần biết hàng bán cho nhà máy, nhà thầu, thương nhân, đại lý hay người tiêu dùng cuối cùng.
Thông tin này giúp xác định bản chất thương mại và kênh phân phối.
Có gia công, sản xuất hay khai thác không
Đây là câu hỏi quan trọng nhất.
Mua đi bán lại là thương mại.
Nghiền, tuyển, sàng hoặc chế biến có thể phát sinh nhóm ngành riêng.
Trực tiếp lấy khoáng sản từ lòng đất hoặc nguồn tài nguyên là hoạt động khai thác và chịu pháp luật chuyên ngành riêng.
Ba khái niệm này không nên được gộp vào một mã.
Có vận chuyển, cho thuê hoặc thi công kèm theo không
Nếu doanh nghiệp có xe nhận vận tải thuê, cho thuê thiết bị, máy xúc hoặc nhận thi công thì phải rà soát các nguồn doanh thu này riêng.
Danh mục ngành nghề nên đi theo mô hình thực tế chứ không chỉ theo tên hàng hóa.
Thuế, hóa đơn và mã ngành kinh doanh khoáng sản cần đồng bộ ra sao
Nội dung hàng hóa trên hóa đơn
Tên hàng hóa trên hóa đơn cần phản ánh đúng khoáng sản hoặc sản phẩm thực tế được bán.
Thông tin nên thống nhất với hợp đồng, phiếu xuất kho, chứng từ giao nhận và hồ sơ nguồn gốc.
Đối với khoáng sản, quản lý nguồn gốc hàng hóa cần được xem là một khâu quan trọng chứ không chỉ tập trung vào việc xuất hóa đơn.
Doanh thu theo từng hoạt động
Doanh nghiệp nên tách doanh thu bán khoáng sản, doanh thu chế biến thuê, doanh thu vận tải, cho thuê máy và doanh thu thi công nếu có.
Việc tách rõ giúp đánh giá chính xác hoạt động nào thực sự tạo ra lợi nhuận.
Chi phí đầu vào tương ứng
Hoạt động thương mại gắn với giá mua khoáng sản và chi phí mua hàng.
Hoạt động chế biến có chi phí máy móc, điện, nhiên liệu, nhân công và hao hụt.
Hoạt động vận tải có nhiên liệu, lái xe và chi phí phương tiện.
Hoạt động thi công phát sinh nhân công, máy móc và chi phí công trường.
Phân loại đúng chi phí giúp hệ thống kế toán phản ánh đúng mô hình kinh doanh.
Rà soát khi phát sinh ngành mới
Một doanh nghiệp kinh doanh khoáng sản có thể phát triển từ thương mại sang chế biến, sau đó đầu tư mỏ hoặc tham gia dự án khai thác.
Mỗi lần xuất hiện nguồn doanh thu mới, doanh nghiệp nên rà soát đồng thời ba lớp: mã ngành doanh nghiệp, điều kiện đối với địa điểm hoặc cơ sở và pháp luật chuyên ngành về khoáng sản.
Đặc biệt cần ghi nhớ rằng Luật Địa chất và khoáng sản hiện hành điều chỉnh riêng hoạt động khai thác, chế biến và quyền khai thác khoáng sản. Vì vậy việc bổ sung mã ngành trong đăng ký doanh nghiệp không thể được sử dụng để thay thế giấy phép hoặc thủ tục khai thác khoáng sản theo quy định chuyên ngành.
Mã ngành kinh doanh khoáng sản cần được lựa chọn phù hợp với loại khoáng sản và hoạt động thực tế mà doanh nghiệp dự kiến thực hiện. Việc đăng ký đúng ngành nghề giúp hạn chế sai sót trong hồ sơ và tạo cơ sở thuận lợi cho hoạt động kinh doanh. Đối với các hoạt động có điều kiện như khai thác, chế biến khoáng sản, doanh nghiệp cần tiếp tục đáp ứng các yêu cầu chuyên ngành liên quan trước khi triển khai thực tế.
